Հինգշաբթի, Փետրվարի 22, 2024

Խմբագրական

Պետությունը, նախեւառաջ, քաղաքական նախագիծ է

անգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղ
 

Վերջին շրջանում իշխանությունները հաճախ են սկսել խոսել պետության եւ հայրենիքի փոխկապակցվածության մասին՝ այդ համատեքստում ձեւակերպելով ուշագրավ մի ուղենիշ. պետությունը հայրենիքն է, սիրում ես հայրենիքդ՝ ուժեղացրու պետությունդ: Եթե մի կողմ թողնենք մտքի պարզունակությունը, գուցեեւ այդպես է, բայց նախ պետք է հասկանալ, թե առհասարակ ինչ է պետությունը եւ դրանից բխող հաջորդ հարցը՝ ինչ պետություն ենք ուզում կառուցել:

Շատերին թվում է՝ պետությունն ինչ-որ տարածքում ապրող մարդկանց հանրույթ է, որոնք ընտրություններով կամ այլ եղանակներով ձեւավորում են իշխանություն եւ այդպես էլ ապրում, իսկ կուսակցությունները պայքարում են իշխանության համար: Սա, անշուշտ, թյուր պատկերացում է, որի հետեւանքը լինում է այն, ինչ այսօր ունենք: Եվ այդ ունեցածը հետագա գահավիժման առումով սոսկ առաջին «ձնծաղիկն» է: Պետությունը, նախեւառաջ, քաղաքական նախագիծ է, իրականում բավական բարդ նախագիծ՝ փիլիսոփայական, աշխարհաքաղաքական, մշակութաբանական, արժեքաբանական եւ այլ բաղադրիչներով:

ԱՄՆ-ն, օրինակ, քաղաքական նախագիծ է, որը գծվել է ստեղծվելուց շատ առաջ՝ սա առանձին եւ հետաքրքիր թեմա է: Ռուսաստանը եւս քաղաքական ծրագրերից է ձեւավորվել. սկզբնական շրջանում Մոսկվայի շուրջ՝ ուղղափառության հիմքով, ապա կոմունիստական պոստմոդեռնիստական նախագծի հիման վրա՝ ի դեմս կոմունիզմի: Այժմ Ռուսաստանը որոնումների մեջ է եւ դեռ գոյատեւում է իներցիայով: Բյուզանդիան բազմազգ խառնարան էր, որպես քրիստոնեական կայսրության ծրագիր՝ հիմնադրված Կոնստանդին կայսրի ժամանակ: Լեհաստանը սլավոնական աշխարհի կաթոլիկական նախագիծ է՝ ի հակակշիռ Ռուսաստանի:

Հասնելով մեր հարեւան Իրանին, արձանագրենք, որ վերջինս Սելեւկյանների շիաական նախագիծ է, որն ընդհատվել էր Պահլեւունիների ժամանակ՝ ազգայնականության հիման վրա, որից հետո 1979-ին վերադարձել է իր սկզբնական գոյավիճակին: Օսմանյան կայսրությունը նույն Բյուզանդիան է, որտեղ քրիստոնեությունը փոխարինվել էր իսլամով, որը հետո Աթաթուրքը փոխարինեց ազգայնականով: Թուրքիան այժմ փոխակերպումների մեջ է, եւ թե ինչ կլինի՝ կիմանանք մոտակա տասնամյակում: Իսրայելը նույնպես պոստմոդեռնիզմի հետեւանք է, ազատականության (լիբերալիզմի) ազգայնական ծնունդ` սիոնիզմի տեսքով: Սա դասական նախագիծ է, որի ստեղծումը գրեթե անհնար էր, բայց կարողացան: Առայժմ:

Այս թեմայով կարելի է երկար խոսել, բայց գանք Հայաստանին, որը, անկախ նրանից, թե դա ում դուր կգա, ում՝ ոչ, Ռուսական կայսրության ստեղծածն է՝ շատ կոնկրետ նպատակով: Հիմքը ժամանակին դրվել էր, երբ կաթողիկոսարանը Սիսից տեղափոխվեց Էջմիածին: Դա, ըստ էության, խարիսխ էր, որի վրա Ռուսական կայսրության նոր նախագիծն իրագործվեց: Պատճառները հիմա չքննարկենք, սակայն նշենք, որ դրանում մեծ դեր խաղաց Գանձասարի կաթողիկոսությունը:

Ռուսական կայսրությունը դրեց նաեւ մերձբալթյան հանրապետությունների, Ֆինլադիայի, Ադրբեջանի, Կենտրոնական Ասիայի այսօրվա երկրների ստեղծման հիմքերը, հետեւապես դրանց կարելի է Սովետմիության նախագծեր համարել:

Երբ մենք պետությունը դիտարկում ենք որպես քաղաքական նախագիծ, ապա փոխվում է մտածողությունը, եւ հարցեր են առաջ գալիս. 1991-ին մենք ի՞նչ պետություն էինք ուզում ստեղծել եւ արդյոք ունեի՞նք քաղաքական նախագիծ: Այսօրվա քաղաքական պայքարը կամ այն «բարդակը», որ ունենք՝ իբրեւ քաղաքական «չգիտեսինչ», արդյո՞ք իրենց գործունեությունը դիտարկում են հենց նման հայեցակետից: Կամ, ավելի պարզեցնենք հարցը, արդյո՞ք նման հայեցակետն, ընդհանրապես, ընկալում են, որպեսզի կարողանան առաջ գնալ եւ ուժեղացնել պետությունը՝ հանուն ծաղկուն հայրենիքի:

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոն

ՀՀ, Երևան 0033, Երզնկյան 75

Հեռ.՝

+374 10 528780 / 274818

Էլ. փոստ՝

info@acnis.am

Վեբկայք՝

www.acnis.am

Հոդվածագիրների տեսակետները կարող են չհամընկնել ՌԱՀՀԿ դիրքորոշումներին:

Արտատպման դեպքում հղումը «ACNIS ReView. Հայացք Երեւանից» օնլայն-հանդեսին պարտադիր է: